Gerçek Bir Süper Gıda ve Mucizevi Yararları... (Part2)

Bir önceki bloğumda mucize gıda zeytinden bahsetmiştim ama sadece bununla kalmakta zeytinyağına haksızlık olur diye düşündüm ve şimdi de sizinle zeytinyağının alameti farikalarını paylaşmak istiyorum. Hadi şimdi başlayalım...

Zeytinyağının tarihçesi, insanlık tarihinin en eski ve en bereketli hikâyelerinden biridir.Sadece bir gıda değil; ışık, ilaç, güzellik, ticaret, din ve kültür anlamına gelir.antik çağlardan günümüze kadar zeytinyağının 8000 yıllık yolculuğunu adım adım inceleyelim

1. İlk Kökenler – 6000–4000 M.Ö. Arası

 Anadolu, Levant ve Girit kökenleri

Arkeolojik bulgulara göre, zeytinyağının ilk üretildiği bölgeler:

• Güneydoğu Anadolu (Hatay, Kilis civarı)

• Filistin – Lübnan kıyıları

• Girit Adası (Minos uygarlığı)

Bu bölgelerde, yabani zeytin (Olea europaea var. sylvestris) ağaçları yetişiyordu.İnsanlar zamanla bu ağaçları evcilleştirdi ve meyvelerinden yağ çıkarmayı öğrendi.

 İlk Presleme Yöntemleri

• Başlangıçta taşla ezme ve sıcak suyla karıştırma yöntemi vardı.

• Daha sonra taş değirmenler (basit presler) geliştirildi.

• Elde edilen yağ, çömleklerde saklanıyor, güneşten uzak tutuluyordu.

Bu dönemlerde zeytinyağı sadece yemeklik değil, aynı zamanda:

• Işık kaynağı (lamba yağı),

• Vücut temizliği ve parfüm,

• İlaç ve merhem,

• Tapınaklarda adak yağı olarak da kullanılıyordu.

2. Antik Çağda Zeytinyağı – Zenginlik ve Gücün Sembolü

 Antik Yunan

Yunanlılar zeytinyağını neredeyse kutsal görüyordu.

• Her şehirde zeytin koruları tanrılara adanmıştı.

• Zeytinyağı sporcuların vücuduna sürülür, yarış öncesi “arınma” ritüeli yapılırdı.

• Olimpiyat kazananlarına zeytin dalından taç (kotinos) takılırdı.

• Athena’nın Atina’ya armağanı olarak zeytin ağacı, bilgelik ve uygarlık sembolü oldu.

 Roma İmparatorluğu

Romalılar zeytinyağını dev bir endüstri hâline getirdi.

• Her bölgede “olea pressa” adıyla üretim tesisleri kuruldu.

• Zeytinyağı, vergilerin ve maaşların bir kısmı olarak ödenirdi.

• Roma ordusunun yiyecek ve yakıt ihtiyacında temel maddedir.

• En kaliteli yağ, Baetica (bugünkü İspanya Endülüs) bölgesinden gelir ve amphoralarla Roma’ya taşınırdı.

Zeytinyağı, “Akdeniz uygarlığı”nın ortak para birimi gibiydi diyebiliriz.

3. Orta Çağ – Dini ve Tıbbi Kutsallık Dönemi

 Hristiyanlıkta:

• Zeytinyağı vaftiz, kutsama ve hastaların yağlanması gibi ayinlerde kullanıldı.

• Manastırlarda keşişler kendi zeytinyağlarını üretir, şifalı merhemler yapardı.

• “Kutsal yağ” (oleum sanctum) terimi buradan gelir.

 İslam Dünyasında:

• Kur’an’da “mübarek ağaç” olarak geçer (Nur Suresi 35. ayet).

• Hem yemeklik yağ, hem şifa verici ilaç, hem lamba yağı olarak kullanılırdı.

• Endülüs, Suriye, Anadolu gibi İslam topraklarında gelişmiş zeytinyağı ticareti vardı.

• Osmanlı’da zeytinyağı, özellikle Ege, Marmara ve Güney Marmara (Ayvalık, Edremit, Gemlik) bölgelerinde üretilirdi.

 4. Yeni Çağ ve Sanayi Dönemi (16.–19. yy)

 Akdeniz’in Ötesine Yayılışı

• Zeytin ağacı, İspanyol ve Portekizli denizciler tarafından Yeni Dünya’ya taşındı.

• Bugün Kaliforniya, Şili, Arjantin, Avustralya gibi yerlerde zeytinyağı üretimi bu döneme dayanır.

 Modernleşme

• 1800’lerde mekanik pres sistemleri geliştirildi.

• 20. yüzyılda santrifüj sistemleri (dönel ayırıcılar) ortaya çıktı.

• Artık zeytinyağı daha saf, hijyenik ve kaliteli biçimde elde edilebiliyordu.

5. Günümüz – Akdeniz Mucizesi

 Beslenme

Zeytinyağı, Akdeniz diyetinin kalbidir.Kalp sağlığına, sindirime ve uzun yaşama etkisi bilimsel olarak kanıtlanmıştır.En değerli formu: Soğuk sıkım natürel sızma zeytinyağı.

 Üretici Ülkeler

Bugün dünyada en çok zeytinyağı üreten ülkeler:

1. İspanya

2. İtalya

3. Yunanistan

4. Türkiye  (dördüncü sırada, hızla yükseliyor)

5. Tunus ve Fas

 Türkiye’de

• En eski üretim merkezleri: Ayvalık, Edremit, Milas, Akhisar, Nizip, Mut.

• 2020’lerden itibaren coğrafi işaretli (örneğin Milas Zeytinyağı, Ayvalık Zeytinyağı) markalar uluslararası ödüller almaya başladı.

• Türkiye artık “zeytinyağı kalitesiyle yükselen ülke” konumunda.

 6. Sembolik ve Kültürel Anlamı

Anlam	Kültürel Kökü
Barış	Nuh’un güvercini – zeytin dalı
Bilgelik	Athena’nın armağanı
Kutsallık	Kutsal kitaplarda “mübarek ağaç”
Ölümsüzlük	Kökünden yeniden filizlenme gücü
Bereket	Akdeniz mitolojisinde yaşam kaynağı

Özetle:

Zeytinyağının hikayesi, insanlıkla yaşıttır.Taş devrinin ezme taşından bugünün modern fabrikalarına kadar geçen binlerce yılda, zeytin yağı hem maddenin hem mananın ışığı olmuştur.

Birazda sağlıkla alakalı Dünya da yapılan araştırmalara göz atalım ne dersiniz?

Avrupa'da 40 binden fazla İspanyol üzerinden kanserin beslenmeyle ilişkisinin araştırıldığı EPIC (European Prospective Investigation into Cancer and Nurition) araştırması , kalp hastalıkları nedeniyle oluşan ölüm riskinin , katılımcıların her gün bir çorba kaşığı zeytinyağı içmeye başlamasıyla hemen hemen yarıya indiğini göstermektedir.

2011 yılında Bordeux Üniversitesi tarafından yürütülen başka bir araştırmada düzenli zeytinyağı tüketen 7500 kişilik grup içinde felç riski oranının %40 azaldığını gösteren sonuçlar Neurology dergisine manşet olmuştur. Yine bu araştırma sonucunda düzenli zeytinyağı tüketimiyle diğer ciddi kronik rahatsızlıkların gelişme olasılığının da çok önemli ölçüde azaldığı ve Tip 2 diyabet gelişme riskinin yarıya düştüğü görülmüştür.

ABD Beslenme Yönetmeliği Danışma Kurulu 40 yıldır önerilmekte olan toplam yağın sınırlandırılması tavsiyelerine son vermiştir. Yönetmelik bunun yerine beslenme konusundaki önerilerine en iyi yağın kullanılması ve bu yağın zeytinyağı olduğunu gösteren araştırmalar üzerine odaklanmaya başlamıştır.

Zeytinyağının faydaları:

1) Tansiyonu düşürür.

2) Glisemik yükü azaltır.

3) Omega-3 ü korur.

4) Yararlı besin emilimini arttırır.

5) Zararlı bileşimleri azaltır.

Ve son olarak Homerosla zeytin ağacı arasında geçen konuşmayı paylaşmak istiyorum.

Homeros: Senin sahibin kim ?

Zeytin ağacı: '' Herkese aitim , ama kimseye ait değilim.Sen gelmeden önce buradaydım, sen gittikten sonra da burada olacağım.''